Levend verlies

Levend verlies
Midden in een rollercoaster, interview ik Rivka (29). Haar broer heeft Multiple Sclerosis (MS) in een ver gevorderd stadium en op dit moment een heftige longontsteking. Dat betekent dat Rivka bewust afscheid neemt van hem. Zondag ziet ze hem, misschien wel voor het laatst…

Diagnose
Rivka is jong en heel wijs. Ze heeft in haar jonge leven al veel meegemaakt. Ze groeide op met ziekte en zorg van haar ouders. Rivka komt uit een groot gezin (4 zussen, 3 broers). Ze werkt als pedagoog, mintgroen en okergeel zijn haar favoriete kleuren en als ze even kan, is ze in de keuken te vinden: bezig met een bakcreatie!
Vanaf 2009 werd duidelijk dat er iets met haar oudste broer aan de hand was. In 2010 volgde de diagnose: Multiple Sclerosis.
In het begin had mijn broer nog zijn betere periodes, waarin hij stabiel was. Zeker de laatste 3 jaar, heeft hij in een heel snel tempo veel moeten inleveren. Er is nu sprake van primair progressieve MS. Op dit moment zit hij de gehele dag in een scootmobiel en vallen er steeds meer functies uit. Zoveel dat we langzaam wel in de terminale fase terecht zijn gekomen.

Rollercoasterhero
Ik noem mezelf niet zo snel een held. Maar je broer zo gruwelijk zien aftakelen is naar en heftig. Iedere keer als ik hem zie, moet ik afscheid nemen van iets wat hij niet meer kan. Dat vind ik heel moeilijk.
Eigenlijk is het rouwproces al lang geleden begonnen, sinds de diagnose MS. Het stukje bij beetje rouwen duurt dus al acht jaar. Daarom heet dit ‘levend verlies’.

De gevoelens en situaties die er in Rivka’s situatie spelen, maken de meeste jonge mensen niet mee. “Al sinds de diagnose is er veel veranderd. Van een grote gezonde sterke broer, naar volledig afhankelijk van zorg”. De rollen keerden om, van het jongere zusje werd Rivka degene die voor haar oudere broer zorgde. “In de 8 jaar die zijn gepasseerd ga je continue door een rollercoaster van gevoelens heen. Vooral deze fase van langzaam afscheid nemen, vind ik zwaar, confronterend en heel ingewikkeld. Ik word wel vaak heel krachtig genoemd, gevonden, ondanks de pijn, ondanks waar ik al doorheen ben gegaan. Of misschien wel dankzij… Daarom blijk ik misschien toch wel een held te zijn?

Afscheid
Rivka probeert zich voor te bereiden op het afscheid dat gaat komen. Wanneer? is de vraag, maar het is zeker dat het komt. “Op dit moment leven we tussen hoop en langzaam afscheid nemen”. Tussen wat was, wat is en wat gaat komen. Leven in het nu en mooie herinneringen met elkaar maken is belangrijk. En tegelijk sta je steeds vaker stil bij een komend afscheid. “Je probeert je erop voor te bereiden, samen denken we na over bijvoorbeeld de begrafenis. Maar uiteindelijk … komt rouw rauw op je dak en valt dat niet te voorspellen.
Net als MS zelf, is het omgaan met de ziekte en de naderende dood, grillig en onvoorspelbaar. “Soms kun je de wereld op je schouders dragen. De volgende dag word je overladen door immens verdriet en huil je alle zakdoeken vol”.

Levensles
Ondanks verdriet, heeft het leven met een broer die MS heeft, Rivka ook veel gebracht. “Hij heeft mij door de jaren heen wel “geleerd” om uit te gaan van mogelijkheden in plaats van belemmeringen. Zo heeft mijn broer parachute gesprongen en heeft hij een ballonvaart gemaakt met rolstoel en al! Hij leerde me om nu van het leven te genieten, omdat morgen ineens alles anders kan zijn. Die levenslessen draag ik mee in mijn hart en brengen nu ook, meer dan voor zijn ziek zijn, dat ik vanuit die overtuiging keuzes maak en leef”.
Rivka kan, beter dan met vrienden, haar gevoelens en vragen delen met haar familie. “Zij begrijpen het als geen ander en ik ben daar heel dankbaar voor. Het waardevolle aan de situatie waarin wij als gezin leven, is dat we de tijd samen als gezin bewuster en intenser beleven. Je merkt door z’n heftige situatie dat je meer bezig bent met de vraag waar het in het leven nou écht om draait.

Rivka’s tips
Rivka heeft drie tips voor andere broers en zussen of jonge mantelzorgers:
Ga een keer mee met een bezoek aan de arts. Dan kun je de vragen stellen die jij hebt, of, weet de arts waar je met jouw zorgen terecht kan/hulp kan vinden.
Durf al vroegtijdig na te denken over hoe je vorm wilt geven aan verlies/afscheid/begrafenis. Juist, omdat je hoofd hier in de laatste fase echt niet naar staat. Wat helpt jou, hoe kan jij je uiten, wat vind jij fijn, wat wil jij nog met je broer/zus doen of bespreken, waar heb jij behoefte aan?”.
Rivka geeft tot slot het advies om bewust tijd voor jezelf vrij te maken, om weer op te laden en je gevoelens er te laten zijn. Dat heb je écht nodig. “Voor jezelf kiezen is echt niet egocentrisch.

Professional
Rivka zet haar ervaringsdeskundigheid graag in voor gezinnen die met ziekte te maken hebben in haar werk als pedagoog. Hoe ze dat doet, lees je in een van mijn volgende inspiratieblogs.

Like en volg Rollercoasterhero.nl!

Verdwijnen

Verdwijnen

Geleidelijk
Geruisloos
Gemeen
Slokt de kanker jou op

 

 

Verdwijn
Verdwijn kanker
Kom terug
Kom terug lieve jij
Loze woorden
In een ongelijke strijd

Je lichaam is niet meer van jou
Je gezicht, je wangen anders
Je sprankeling minder licht
Je lach gedempt
En je kern soms wat high

Grappen
Geintjes
Grollen
Niet jij meer zoals je bent
Medicatie en morfine
Slokken jou nog meer op

Verdwijn
Verdwijn kanker
Kom terug
Kom terug lieve jij
Loze woorden
In een ongelijke strijd

Genieten met momenten
Als jij toch schittert
Aan de horizon
In mijn hoofd maak ik foto’s
Van die ogenblikken
Dat jij fantastisch bent

Voor nu en voor later
Herinneringen om te koesteren
Als jij er niet meer bent
Verdwijnen doen ze gelukkig niet

Like en volg Rollercoasterhero.nl!

Groot en sterk

Groot en sterk

Groot en sterk was je, pappa.
Toen ik een klein meisje was
Met Bart aan mijn zijde
Schommels duwde je tot in de hemel
En niks was je teveel
Op je nek zitten naar het Doe Maar concert in 1980
Vijf jaar oud en wat was ik trots
Wat waren we cool
Cool en modern was je
Achter de kinderwagen als trotse pappa
Dat was toen heel ongewoon
Geen kinderfeestje van ons miste je
En koken daar draaide je hand ook niet voor om
Alles deed je voor mij en Bart
De trappen op met Bart op je arm
Geen brug te ver
Om ons vooral maar lekker kind te laten zijn

Vader en zoon
Liefdevol voor je zoon Bart
Tot op de laatste dag
Toen Bart 30 jaar was
Sjouwen
Tillen
Er zijn
Bij leuke en zware momenten
Zonder jou
Was het beslist niet gelukt
Zo’n lang leven
Zo’n vol leven
Zo’n rijk leven
En zo’n volbracht leven

Vader en dochter
Jij en ik lijken op elkaar
Stevig, stoer en krachtig
Heldere visie, duidelijke mening
Gevoelig
Dat verbond ons vaak
Maar was soms ook scherp
Toch altijd met respect
Je hebt me veel geleerd
Over mensen
Over gevoelens
Over gevoelens verwoorden
Over anderen begrijpen
Als een echte vader
Dankjewel, pappa

Respect
De laatste tijd was de zorg voor jou veelomvattend
Je was moe, en benauwd
Je had genoeg aan jezelf
Je was vaak ook in de war
De meest fantastische zaken kwamen voorbij
De cirkel was al even rond
Het was klaar
Het is klaar
Het is goed
Het is klaar en het is goed
Ga maar

Buiging
Je broers, je zus en je schoonzusjes hebben veel geholpen
En de zorgverleners ook iedere dag
Maar er is behalve jijzelf één die jou vooral zo ver heeft gebracht
Liefdevol
Engelengeduld
Zorgzaam
Voor haar maak ik
En ik hoop velen met mij
Voor haar maak ik
alleen maar een hele, hele
diepe buiging
en zeg ik dank mamma,
Dankjewel.

Like en volg Rollercoasterhero.nl!

Gedicht

Ik drink op de mensen
Die bergen verzetten
Die door blijven gaan met hun kop in de wind
Ik drink op de mensen
Die risico’s nemen
Die blijven geloven
Met het geloof van een kind

Ik drink op de mensen
Die dingen beginnen
Waar niemand van weet wat de afloop zal zijn
Ik drink op de mensen
Van wagen en winnen
Die niet willen weten van water in wijn

Ik drink op de mensen
Die blijven vertrouwen
Die van tevoren niet vragen
‘Voor hoeveel’ en ‘waarom’

Ik drink op de mensen
Die door blijven douwen
Van doe het maar wel
En kijk maar niet om

Ik drink op het beste
Van vandaag en van morgen
Ik drink op het mooiste waar ik van hou
Ik drink op het maximum
Wat er nog in zit
In vandaag en in morgen
In mij en in jou

(Gedicht van Paul van Vliet)

Like en volg Rollercoasterhero.nl!

Verleden

Verleden (1-11-2018)

Dinsdag zou je 45 jaar zijn geworden. Je bent nog geen 8 weken geleden weggevlogen uit onze levens. Sinds die tijd is mijn wereld anders. Mijn dagelijkse dingen hebben zich natuurlijk weer hervat. Mijn jongens die me nodig hebben, mijn partner. Werken en gelukkig ook plezier maken en gelukkig zijn.

Weg

Maar je bent veel in mijn gedachten. Mensen met wie ik over je spreek. Dingen die me aan je doen denken. Foto’s van jou. Foto’s van ons.
Een reisverslag van jou en mij. Herinneringen die bovenkomen en die ik koester.

Dichtbij

Ineens ben je daar. In mijn gedachten.
Van het ene op het andere moment. Zomaar. Maar wel volop.
Ik zie je dansen.
Ik hoor je lachen.
Het voelt prettig.
Alsof je er weer even bent.

Dichtbij

En dan ineens, zomaar van het ene op het andere moment, besef ik dat dat niet zo is. Dat het niet waar is dat je er nog bent. Jij bent weg en ik ben hier.      Je bent weg. Je bent weg, maar ook dichtbij. Heel dichtbij. En dat geeft houvast.

Proost op ons mooie verleden

Deze week ben je er extra veel. Je naam op de verjaardagskalender. Veel contact met je dierbaren. Je plopt op in onze digitale familie agenda. Steeds even hier bij me. Fijn. Ik vertrouw erop dat dit volgend jaar ook zo is. En het jaar daarop.
En ik houd me eraan vast dat je je ieder jaar meldt rond 30 oktober.

Zodat ik het glas kan heffen.
En kan proosten.

Proost op jou.
Proost op jouw leven.
En proost op ons mooie verleden.

Like en volg Rollercoasterhero.nl!